از جوزا گذشتن... در / از دفتر یک کلمه

                                      «از جوزا گذشتن...در»       

           صدا  ي

 پوكه             بر زمين

             كه

                 

                     افتادن           

    مي‌بينمت هرجا

         

                      و در شقيقه‌ام

حس                    پلاسیده

                ميخ

    

           کوبیـــدن  

در كوچه‌  در خيابان        ديوار هم

    نگاه تو 

                            

           

   می‌کوبد

              و صداي پوكه                        

                                   چشمانِ

                 تو

بر زمین          که می‌افتی

جان می‌دود             جمجمه‌  

                متلاشی

                            

          می‌کوبد

تیرِ جهنمی‌ست

«که سرطان طالع عملست»

و                     دوپیکر :

      صدای پوکه      و     چشمان تو 

     مي‌افتد، می‌کوبد          مي‌ماند

 در انزوای حس

   پلاسیده  

        و

تنها      مي‌بينمت        هرجا

            

             مـی. . . .

«و این ماه 

را بدان تیرماه خوانند 

           که

                                      جو

                                      گندم

                                و دیگر. . .  

                        چیزها را قسمت کنند»

                                     
 مــــی‌کوبـــــد.

  تیرماه 1388

دفتر یک کلمه

 * «» از "نوروزنامه"ی خیام 

آنگاه که بتان ابراهیم را... / از دفتر یک کلمه

                                          «آنگاه که بتان ابراهیم را...»

                          پيشاني‌يِ  

                           بلندت

                             را

                      حنجره‌ی تُرد،

  بازويِ مفرغين                    بتی شكافت

                   در تبِ زردِ خيابان

و در آرواره‌يِ تنگِ ماشين

    رودِ پر‌خروشِ مرگ

                                که جز      

          ما لکم لاتنطِقون       سخن نمی‌دانست           

        پس تو فریاد می‌زدی و         او

                                               با

                               راغ علیهم ضرباً بالیمین

                تو را  

زبان درد را     گونه‌ی خُرد

              به یقین                    - تدارک‌دیده -

                پاره            پاره           كرد

پس سنگ                           - آرزوي منجمد -

برمی‌خیزد       به یادِ تو        

     نام بر    می‌گیرد،   تا

          اينگونه      انساني‌ست            زمین

                   با حافظه‌يِ قرون            و

                                     پيشاني‌يِ  بلندِ تو .

 تیر 1388 - دفتر یک کلمه 

 (بازنویسی خرداد 1393)

* سوره‌ی 37، آیه 92 و 93:

شما را چه شده سخن نگویید؟

پس به دست راست ایشان را درهم کوفت.

ظهور / از دفتر یک کلمه

«ظهور» 

كودك             بيگانه از مكعبي كه در اوست

مي‌خندد

چقدر معطل تا دهانِ زخم گشوده

                             دوباره

                             عطرِ گلدانِ سينه‌اش را در چرك

                                                                   بربايد

اسبِ بي سوار از آسمان

تا كودك را بر يال خود بنشاند

              نفرين        بر آنكه      در چشمهاي تو باروت كاشت

چهار گلوله‌ي سرگردان، از آسمانِ دروغين     بر خوابهاي تو نشست

و ديوارها گريستنِ تو شد

                               ديوارهاي گرسنه

                               ديوارهاي خام

كودك             بيگانه از مكعبي كه در اوست

قهقهه می‌زند

         خيره‌يِ يالِ اسبِ بي‌ سوار.

  دفتر یک کلمه

  مرداد 1388

یک کلمه

از دفتر "یک کلمه"

نمي‌دانم مادر    آيا او هم با من

مثلِ وقتي دارم مي‌خوابم

از چقدر دلتنگم           مي‌گويد؟

نمي‌دانم مادر    آيا او هم

روزهاي حتا صدايش را نشنيده‌ام

را مي‌شمارد؟

نمي‌دانم مادر    آيا او هم

مانند تو هر شب

صدا مي‌كند تو را و از خواب با گريه   مي‌پرد؟

نمي‌دانم مادر    آيا او هم

به يواشكي رفتن

جايي كه فقط دوباره ببينم‌اش   فكر مي‌كند؟

                        
                        
                                  نمي‌دانم مادر    آيا او هم

                                  مثل دختر همسايه كه در كوچه،

                                  گم شد و مي‌گويي    ديگر نمي آيد

                                                         ديگر نمي‌آيد؟

یادداشت روی دیوار –

این شعرها بهانه‌ی یادند و فریاد. من این‌ها را توی ابری از دودِ اشک‌آور که توی سرم می‌پیچید نوشتم. حالا نزدیکِ یک سال می‌گذرد و نمی‌توانم و نمی‌خواهم توی همین کلمات نپخته و به هم تنیده از خشم و نفرت، تغییری بدهم. 

هنوز کودکانی هستند که مادرانشان به آنها لابد می‌گویند پدرت سفر رفته و روزی نیست که این پسربچه‌ها و دختربچه‌ها را پیش چشم نبینم و از نگاه‌شان در خیال خود نگریزم. ما برای آنها چه داریم بگوییم؟ در زندان هر آدمی‌زادی می‌پوسد. آنهایی که بیرون آمده‌اند را اگر دیده باشید، که چشم‌های آشناغریبه‌ای دارند با همه‌چیز و همه‌کس، پوسیدن را دیده‌اید. تا کجا آن آدم بشود همان پدر، بشود همان مادر... ما فراموش کرده‌ایم؟ این آدمی که گرفتارش کرده‌اند، یک نفر نیست. وقتی زنی ضجه می‌زند که هیچ‌کس جوابی به ما نمی‌دهد، ما می‌شنویم و شاید درد می‌کشیم ولی از درِ دیگر رهایش می‌کنیم! البته این سخت‌دلانه‌ست که می‌گویم اما واقعیت سختی هم هست. گاهی باید یاد و فریاد را به هم آمیخت. دست ما را از کلمه نبسته‌اند با همه مشقتی که هست، به خودم می‌گویم. 

پ.ن - 

وقتی که کین و فتنه تمام است و جنگ نیست
سرباز رفته، ناله‌ای از قلبِ تنگ نیست
حتا صدایِ لغزشِ یک پاره‌سنگ نیست

وقتی‌که قتل‌گاه چنین خالی است و سرد
هر گوشه‌ای نشانِ زمانی‌ست پر زِ درد.


وقتی‌که برف جامه‌ی هر بوته خار هست
اجسادِ کشتگان وسطِ خارزار هست
یک خطِّ ابر در افقِ تنگ و تار هست

وان نیز رفته‌رفته شود محو و ناپدید
می‌زیبد آن زمان سوی این بسته بنگیرد!


از دور در مدارِ نظر شکل مبهمی‌ست
نزدیک‌تر نشانه‌ی خونینِ ماتمی‌ست
این بسته، ژنده جامه‌ی پیچیده در همی‌ست

این جامه دارد از دلِ یک بی‌نوا خبر
آن بینوا که داد به جنگ و جدال سر.


از چه نگاهِ خلق بر این جامه سرسری‌ست؟
هرلایِ آن ز حاصلِ جنگ و جدل دری‌ست
پیچیده گشته در وسطش قلب مادری‌ست

سربازِ رفته می‌دهد از ره بدان سلام
مادر از آن میانه فرستد بدو سلام.


"جامه‌ی مقتول" / نیما
10دی 1305

زانوم می لرزد که بگویم

آنجا نبودم و برادرم بر خاک افتاد

از دفتر "یک کلمه"

برای ندا.

1.

 از مزاحمتِ گلوله برمي خيزد

گونه    

          تازه‌تر از انار -

دهان باز كه مي كند

          قطره‌هاي آرزوي مادر    ديگري‌ست

                                      جهان دريايي‌ست در حلقوم من -

          با گلويي نويافته

          ديگري‌يِ مادر مي‌پيچد در كوچه‌‌يِ خاطر

                                      دستهايم را در زمين مي‌كارم

                                      تا چروكِ كهنه‌اش بشكفد

                                      فريادِ خفته‌ام را از آرزوهاش

                                      به خوابِ تو برساند

                                      و آسوده نماني در قنداقِ عروسكي‌ت –

نهيبِ گلوله

حوصله‌يِ فرتوتِ خاك را مي شكند

كه در هر كوچه به ياد تو درختي‌ست نورسته

با شكوفه‌هايِ اميد

كه شرابِ خون مي‌دهند

                   دري شكسته در چهارراه

                   كه بر جنازه‌اش

                   خاطره‌ات را قلم گرفته‌اند

                             نشاني‌يِ توست از هر عابر        تا كه مي‌پرسم

                             تا بر ردپايت

                             شمعداني و حسن يوسف.

2.

چشمه مي‌جوشد و سرخ مي‌شود ماهي در تنگِ آسمان

وقتي ستاره‌هاي سيمين بر گردنم بند مي‌شوند

مادر

رختِ سياه در بر و مويِ سپيد بر شانه

در نورِ شب‌چراغ         دنبال چشمهاي من به نقطه‌يِ دوري خيره‌ست

به باد زلف مي‌دهم كه يادِ مرا در شب

با ديدگان خفته‌يِ كودك آشنا سازد

تا الهه‌يِ خونينِ خاطره‌ها

بمانَد    كه از چه         در كوچه

رسايي‌يِ هميشه‌يِ زن شد

مادر برمي‌خيزد

و من با گرنبندِ نقره‌يِ سرخم

در امتداد چشمهاش

لبخند مي‌زنم

از دفتر "یک کلمه"

همسایه ی عزیز من !

می خواستم برای شما بگویم و نشد. از این دهکده، شما را در نظر گرفته و می گویم:
دیدی چه منظره ای گذشت؟ می گفت: آن شاعر، در هر بیت، یک تابلو مجسم کرده است.
مثل اینکه شعر باید نقاشی باشد و هرچه بیشتر، بهتر.
روزی را که از من پرسیدند : ایرانی ها چه چیز را در شعر می جویند؟ یادم آمد.
- ایرانی ها مضمون و تشبیه را می جویند، عزیز من. این فکر که بزرگ شد، تابلو می شود. ایرانی ها تا یک قرن دو قرن هم تابلو می جویند! قاه قاه بزنید از خنده و به فکر کار خودتان باشید.

آنچه می خواستم برای شما بگویم و نشد، این بود.

پشن. نوزده مرداد هزاروسیصدو بیست و سه
نیما یوشیج
از حرفهای همسایه – کتابِ درباره ی هنر و شعر و شاعری

این "گزارش از دل رویداد"، کرمی بود که علی ثباتی به جانمان انداخت. گزارش او اما تحلیلی ست، گزارش من بازگویی لحظه هایی ست که از سر می گذرانیم، بیشتر برای این که بعدها بخوانم و به یاد بیاورم جزییات حواسم را و کاش از چند ماه پیش حوصله و دل و دماغش بود که همه را بنویسم... اینها بیشتر خاطره نگاری ست، خاطره ی روزهایی که دود می شوند و به هوا می روند؟ یا سنگین می شوند و همیشه با آدم می مانند !

ما هرچه را که باید
از دست داده باشیم، از دست داده ایم
ما بی چراغ به راه افتادیم
و ماه، ماه، ماده ی مهربان، همیشه در آنجا بود
در خاطرات کودکانه ی یک پشت بام کاهگلی
و بر فراز کشتزارهای جوانی که از هجوم ملخ ها می ترسیدند

فروغ فرخزاد – شعر "بعد از تو"

حامد می گفت "در سطح شهرم"؛ اگر پرسیده بودم "کجایی؟"، هفت سال پیش؛ و این عبارت – در سطح شهر – مرا به یاد رادیو می انداخت، وقتی در گزارشی، گزارشگر از سطح شهر گزارش می گرفت و آن را موکد می کرد. دیروز در سطح شهر بودیم، حامد اما آن طرف دنیاست. من هم بودم و با خودم می گویم عجب سر نترسی دارند این مردم و فکر می کنم هرکس همین را می گوید، همه ی کسانی که در سطح شهر هستند و بوده اند و توی این چند ماه. بغل دستم خانمی با دوربین اش فیلم می گیرد. می خواهم از تیررس اش بروم کنار. نمی شود. می چرخد و فیلم می گیرد. همه فریاد دارند، بغض دارند و رهایش می کنند و صدای بلندگوها نمی رسد و خوشحالم. توی بلوار کشاورز. یکی باید جلوی شین را بگیرد. یکهو پشت سرمان دود می رود بالا. زرد رنگ. گاز خردل احتمالن. چشم شروع می کند به سوختن. سیگار روشن می شود از هر طرف. من هم سیگار دارم. ماسک را از صورت برنمی دارم و پک می زنم و دودش زیر ماسک می رود توی دماغم. باید حواسم به شین باشد. همه به هم چفت می شوند و هراس دارند که یکهو غافلگیر نشوند. می روم وسط بلوار، تمام مسیر کنار جوی آن وسط اشغال است. یکی داد می زند خانمها بروند توی پیاده رو. آن طرف، اتوبوس ها جوری متصل پارک کرده اند، که نمی شود از لابلایشان عبور کرد. برای فرار باید توی آبراه پرید... به همه ی اینها فکر می کنم. بعد همه دست می زنند. دوباره شعار می دهند. راه می افتند. بقیه را گم می کنم. چند لحظه. دوباره می بینم شان. می گویم قرار بگذاریم که اگر هم را گم کردیم... قرار می گذاریم. نمی دانم چه طور دوباره گمشان می کنم. روی جدول می ایستم و دنبالشان می گردم. می بینم شان. به زور از لای بقیه خودم را می رسانم. دست میم را می گیرم. بازوهای مان را به هم حلقه می کنیم. نمی ترسم. یکهو پاها به زمین کوبیده می شود. این پایکوبی آنها را می ترساند. ترس را در نگاهشان می بینم. اضطراب می دهد به فضا. بعضی ها به بدنه ی اتوبوس ها می کوبند. صدای مهیبی ست. آدم جا می خورد. واو می گوید خوب است. من می گویم مشوش می کند آدم را. می گوید همین اش خوب است. فکر می کنم. یکهو ساکت می شوند. ناخودآگاه فریاد می زنم و باز از نو همه. راست می گوید. فضا را عادی می کند. آنها را می ترساند. برای ما عادی می کند. ترسمان ریخته و شبیه آن دوشنبه ی کذایی، اعتماد به نفس مان زیاد شده. آنقدر که فراموش می کنیم همه ی بلاهای دوماهه را. فکر می کنم وقتی ترسمان بریزد، آنها می آیند. وقتی عادی می شود برایمان و احساس پیروزی می کنیم. جلوتر نمی گذارند برویم. شین می گوید باید بایستیم و زیادیم. راست می گوید. کسی رد می شود و می بینم که سرش را گرفته. با چوب خورده. ورم کرده و گرفته پیشانی اش را. واو پرسیده بود چرا این همه روی پیشانی تاکید کرده ای. می گویم چون دیده ام چند بار که چطور می شکافد پیشانی و هر بار دیده ام و ناخودآگاهم شده. دیروز اما روزی بود. فقط همان یکنفر نبود. یکی دیگر را هم دیدم. قبلن اما یکی دو نفر را می دیدی که سالم مانده باشند. گفتم اینجا که این همه ایم اگر توی مسیرهای دیگر هم همینطور باشد، خیلی زیادیم، مثل آن دوشنبه ی کذایی، زیادیم و تا چشم کار می کرد و تا گوش می شنید و تا حنجره جان داشت. زود آخرش را گفتم. اولش رفتیم توی میدان. زود بود هنوز و فکر کردم نباید خبری باشد. اما صداها بود و پارچه های سبز و بادکنکها. یادم از آن وقتهای چهار پنج سالگی ام می آید که می رفتیم راهپیمایی. روی کول پدر سوار می شدم و بادکنک توی دستم و او خسته می شد و راه می رفتم و من خسته می شدم و کولم می گرفت. بازی ی بچگی بود که اگر راهپیمایی ست زود بیدار شوم و آویزان پدر که من و خواهرم را ببرد، بادکنک بخریم. شلوغ بود و کف می زد جمعیت توی میدان و فریاد می زد و من با تعجب که آنها کجایند؟ بعد وقت نماز، پدر که می ایستاد، من بادکنک را بند می کردم به کفشی چیزی، تا علامت باشد و می دویدم توی صف نماز و بهترین وقتش، موقعی بود که همه رکوع می رفتند و می بایست از توی تونلی که درست شده بود رد شوم و تا قبل از اینکه بلند شوند، به انتهای صف برسم تا صف بعدی که همه به سجده رفته اند، از روی سرهایشان بپرم و گاهی پایم به سرهای توی سجده می خورد و گاهی سرم به سرهای توی رکوع و دردم می آمد. و گم می شدم. گفتیم اینجا امن نیست وسط میدان، آنها می آیند و معلوم نیست چه می شود و برویم بلوار و یکی می گفت همه دارند می روند هفت تیر و توی موبایل به یکی خبر دادند که اینجا شلوغ است و صدای کف زدن از توی گوشی می آمد و او داشت به بغل دستی اش می گفت که من شنیدم و گفتم برویم سمت بلوار. و باید برمی گشتم و علامت بادکنک را پیدا می کردم و پدر را پیدا می کردم و می گفتم چرا آنجا – در ورودی – آدم را می گردند و ما چرا نمی رویم تو و آن تو کجاست؟ آنوقت او می گفت دانشگاه و من تا خیلی بعد همیشه فکر می کنم دانشگاه همان مسجد است در روزهای تعطیل و همه می روند آنجا نماز می خوانند برای اینکه توی راه بادکنک بخرند و بستنی یخی بخورند و دور هم نماز بخوانند و کسی هم حرف می زند که فقط صدایش می آید و خودش را نمی شود هیچوقت دید مگر از آن در که آدم را می گردند بگذری. وقتی می بینم زنها با بچه هایشان و شوهرهای شان آمده اند، این چیزها به یادم می آید تا برسیم به بلوار و برویم به سمت آن میدان دیگر و می بینم تا چشم کار می کند بادکنهای سبز را و دستهای بالا آمده را و یکه می خورم و فکر می کنم این مردم عجب سر نترسی دارند و اینکه خودم هم از همین مردم ام و توی سرم می دانم که می ترسم و با این همه اینجایم و برای دیگران هم حتمن همینطوری ست که اینجایند. یاد آن روز می افتم که همین مسیر را در سکوت رفتیم و اصلن تصوری از امروز نداشتیم. یاد حامد می افتم و دلم می گیرد که اینجا نیست و خوشحالم که نیست و دلم می خواهد همه ی جزییات را برایش بگویم.

شهریور هشتاد و هشت

همسایه ی عزیز من !

می خواهید بدانید کدام وسیله طرز کار استاد شما را رایج و سریع الاثر می کند؟
- وسیله به دست من و شما نیست، دوست عزیز جوان من !
هروقت که کشور ایران، فرهنگ داشت و دیوارهای طویله خراب شد. تا وقتی فرهنگ نیست، هیچ چیز نیست. هروقت که همه چیز بود، این هم هست، ولی متاسفانه خیلی مانع در راه است . . .
جوان های ما که در دوره های عالی ادبیات کار می کنند، احمق و خفه تر می شوند، زیرا دیگران اینطور می خواهند. متصل استادی عالی مقام می تراشند و متخصص های درس نخوانده در پشت دیوار خانه.
ولی شما شاعر هستید چه کار دارید به این کارها؟ شما کارتان را بکنید. اگر شما کیف می برید و پیش افتاده اید، یقین بدانید روزی هم دیگران کیف می برند که مثل شما پیش افتاده اند.
باز به شما می گویم : بنویسید. نوشتن، زندگی ست. پیش از هرکس خودتان کیف می برید. حکایت اینکه دیگران چرا به این حد اعلا نرسیده اند، روزی خواهد رسید. فقط باید بدانید که هنوز نرسیده اند، باید بدانید در گندابی به سر می بریم. من فقط این را می گویم و چیزی اضافه نمی کنم، فقط باز تکرار می کنم به دست من و شما نیست.

خرداد بیست و سه
نیما یوشیج



پیش آمده برای خودم بنویسم... کم پیش آمده اما. این را روزی کسی گفت که همه چیز برای دیگری ست و حالا تصدیق می کنم که برای دیگری ست. وقتی برای خودم می نویسم برای دیگری ست، دیگری ست که من را به نوشتن می نشاند، دیگری ست که می خواند، دیگری ست که به یاد می آورد و دیگری ست که فراموش می کند. این را تصدیق می کنم که تکه های من از این دیگری ست که جا مانده هرکجا. دیگر اما حوصله ی نوشتن نیست. فاصله ای که افتاده بین نفس کشیدن و زنده ماندن در این شهر مسموم، خیال را نمی گذارد جایی برود آن طرف تر از کوچه ای که آنجا دختری در خون غلتید و خونش در چشمهای ما پاشید. یا آنکه یادت می آید که در کوچه ای فرعی می دوی به هوای فرار و یکباره روبرویت می بینی دو تا حیوان قلچماق به جان بچه ای افتاده اند و وقتی قصد پیش رفتن می کنی که جلویشان را بگیری، یکی شان که درشت تر است و صبع تر، هفت تیرش را در می آورد و پسرک را خلاص می کند و تو که از صدای گلوله جا خورده ای تنها می توانی پاهات را برداری و بدوی و آنقدر که تا از نفس بیفتی و ندانی با بغضت چه کار کنی و دست و پایت کرخت و سرد، اضافه باشد بر تنه ات. بعد کسی می پرسد چگونه ای؟ می گویی بله، داغم خیلی، از داغی وخیمم، از وخامت گذشته... یکروز اینها را می نویسم و خودم را خلاص می کنم. بالاخره فهمیده ام که چطور می شود آنقدر خشمگین بود که اگر مجالی باشد کسی را کشت... یعنی کشتن معنا دارد، جا دارد، امکانش برای من هم هست... آنقدر نفرت جمع می شود که آدم می تواند.
اینها را برای خودم می نویسم. برای اینکه فراموش نکنم. این که هرچه اذیتت می کند را فراموش کنی، راهش نیست، باید اینجا باشد تا بازگردم و به یاد آورم. دیگری همین است که به یاد بیاورم. دیگر نمی توانم خوابهایم را بنویسم. دیگر نمی توانم آن جزییات احمقانه را به یاد بیاورم که زندگی ای ست برای خودش، تلخ تر از این بوده همیشه، اما، حالا این تلخی به کام تر است که کابوسی ست دنباله دار. می روم بیرون، که بگردم توی خیابان، که نگاه کنم توی صورت مردم، که چطور می توانیم همه چیز را نادیده بگیریم و باز به همان کاری باشیم که تا پیش از این بوده ایم و گاهی بخندیم و بعد می بینم که اشتباه می کنم، که هیچکس شبیه خودش نیست آنطور که عادت داشت به شبیه به خود بودن و هیچکس نمی خندد و هیچکس صورت ندارد و هر صورتی چروکیده و رنگ پریده که رد می شود، در خطوطش دقیق که می شوی، در شکل راه رفتنش، و نگاه کردنش، اضطراب را می بینی و نفس تنگی را و رنج را، حتا اگر وقتی بپرسی، شانه بالا بیاندازد و برایت ادای لبخند در بیاورد و از کنارت بگذرد. آن روز هم گفتم، بعد از این دیگر چگونه می شود خندید؟ فهمیده ام که چطور کتابی مانند "سور بز" یا "گفتگو در کاتدرال" یوسا، زاده می شود. چطور "سرزمین گوجه های سبز"، خواب و خیال دخترکی وحشتزده نیست در سرمای کمونیستی بلوک شرق و چطور آدم می تواند این همه سنگین باشد، که همیشه پر باشد و خالی اش را ندیده باشی و چطور آدم از سایه ی خودش هم می ترسد.

وقتی خودم را پیدا می کنم، دارم فروغ می خوانم :

در کوچه باد می آید
این ابتدای ویرانی ست
آن روز هم که دست های تو ویران شدند باد می آمد
ستاره های عزیز
ستاره های مقوایی ی عزیز
وقتی در آسمان، دروغ وزیدن می گیرد
دیگر چگونه می شود به سوره های رسولان سرشکسته
پناه آورد؟
ما مثل مرده های هزاران هزار ساله به هم می رسیم و آنگاه
خورشید بر تباهی ی اجساد ما قضاوت خواهد کرد.

یا :

چرا کلام را به صدا گفتند؟
چرا نگاه را به خانه ی دیدار میهمان کردند؟
چرا نوازش را
به حجب گیسوان باکرگی بردند؟
نگاه کن که در اینجا
چگونه جان آن کسی که با کلام سخن گفت
و با نگاه نواخت
و با نوازش از رمیدن آرامید
به تیرهای توهم
مصلوب گشته است
. . .
من از کجا می آیم؟

و این شعری ست کم کم مال چهل سال پیش. انگار برای امروز گفته بعد هم رفته خودش را انداخته جلوی ماشین، کشته. آدم که نمی تواند دیگری را بردارد، خودش را برمی دارد تا دیگری را بردارد، یعنی می رود آن وسط تا دیگری بماند.
این ها را به خودم می گویم.


شهریور هشتاد و هشت